Chương 85: Hơi lạnh men theo sống lưng lan dần xuống dưới.
*
“Bác sĩ Bạch, cô có ý gì vậy?” Trợ lý siết chặt mấy tờ giấy mỏng trong tay, giọng điệu không mấy thiện chí.
Bạch Thính Nghê nói: “Tôi lập báo cáo theo đúng yêu cầu của các anh, có vấn đề gì sao?”
“Cô định đối đầu với chúng tôi à?”
“Tôi chỉ thực hiện chức trách của mình, đưa ra một phán đoán y khoa chân thực và có trách nhiệm.”
“Bảo cô lập báo cáo, chẳng qua vì thân phận của cô tiện hơn thôi. Nếu cô không chịu phối hợp, chúng tôi cũng có chuyên gia quyền uy hơn.”
Trợ lý cất báo cáo đi, khôi phục vẻ lạnh nhạt công vụ: “Bác sĩ Bạch, buổi gặp hôm nay kết thúc tại đây. Bản báo cáo này, tôi sẽ chuyển đi.”
Bạch Thính Nghê đứng dậy, tư thái bình thản, tựa như chỉ vừa kết thúc một cuộc hội chẩn bình thường nhất: “Tôi nghĩ không cần đâu, tin rằng anh ấy đã nhìn thấy rồi.”
“Ý cô là gì?”
Như để đáp lại câu hỏi của anh ta, bên ngoài truyền đến tiếng ồn ào.
Trợ lý đột ngột quay đầu, bước nhanh tới cửa sổ hành lang nhìn ra phía cổng lớn, nơi đó chen chúc một đám người đen đặc.
Phóng viên với máy quay ống dài ống ngắn, quần chúng giơ điện thoại chụp hình, còn có vài người cầm biểu ngữ tự làm, cảm xúc kích động.
Trước khi tới đây, Bạch Thính Nghê đã chuyển bản báo cáo cho đội ngũ của Lục Bất Ngu, Nghê Trân cũng âm thầm giúp cô một tay, bản báo cáo này lúc này hẳn đã lan truyền khắp nơi.
Cộng thêm phía Bạch Lương Chương mời mấy người bạn già đức cao vọng trọng trong giới, lần lượt lên tiếng, đúng lúc công bố vài bức thư ngỏ lời lẽ thận trọng nhưng lập trường rõ ràng, kêu gọi công chúng quan tâm tới sự việc này.
Mấy luồng lực lượng hợp lại, tại thời điểm này hình thành một sự cộng hưởng kỳ diệu. Áp lực dư luận quá lớn, Lương Kinh Phồn bị “thả” ra.
Nhà họ Lương phái người đón anh về. Anh biết, đó sẽ là một hình thức quản thúc mềm khác. Xe chầm chậm rời đi, khi đi ngang qua đám đông, ánh mắt Lương Kinh Phồn lướt qua những gương mặt thần sắc khác nhau ngoài cửa sổ, rồi nhìn thấy Lục Bất Ngu đứng phía sau đám người.
Anh ta mặc áo khoác đen bình thường, đội mũ lưỡi trai đen, lặng lẽ đứng đó, ánh mắt cùng anh ngắn ngủi giao nhau.
Không lời nói, không biểu cảm dư thừa, chỉ khẽ gật đầu với anh. Lương Kinh Phồn cũng khẽ cúi đầu đáp lại.
Khi toàn bộ hỏa lực đều tập trung lên người Lương Kinh Phồn, Lục Bất Ngu đã tập hợp đông đảo nạn nhân, một lần đưa nhà máy NC ra tòa.
Quá trình này gian nan hơn tưởng tượng rất nhiều, cho dù bản thân anh vốn xuất thân từ thôn Hà Tây, cho dù rõ ràng nhiều người trong lòng đều hiểu, nhưng vì đủ loại nguyên nhân, đáp lại anh hoặc là ánh mắt lảng tránh, hoặc là im lặng.
Hoài nghi, sợ hãi, lo bị trả thù, lo mất đi công việc mưu sinh.
“Kiện? Kiện thắng được sao? Đó là doanh nghiệp lớn cỡ nào?”
“Họ có tiền có thế, chúng ta lấy gì đấu với người ta? Chẳng phải trứng chọi đá sao…”
“Giờ chí ít mỗi tháng còn được thêm một khoản tiền dinh dưỡng, lỡ ồn ào lên họ có trả thù chúng ta không?”
“Kiện thắng rồi, chẳng phải chúng ta mất việc sao? Con cái còn đang đi học…”
“Dù sao cũng nhiều năm trôi qua rồi, nhịn đi.”
Thôi vậy, nhận mệnh đi.
Cứ thế này thôi, cũng chẳng có gì ghê gớm.
Tóm lại, ban đầu người tụ tập ít ỏi vô cùng, họ bị chèn ép quá lâu, đã tự động hợp lý hóa khổ nạn. Họ sợ thay đổi, vì quen thuộc khiến người ta có cảm giác an toàn, nên họ cho rằng mọi thứ vẫn còn có thể nhẫn nhịn.
Người của nhà máy NC cũng âm thầm hoạt động, uy hiếp, chia rẽ các nạn nhân, ý đồ ngăn cản họ lên tiếng. Sự chia rẽ diễn ra trong im lặng, số người tụ họp họp bàn mỗi lần một ít đi.
Cho tới buổi chiều hôm đó.
Lục Bất Ngu đứng dưới một cây hòe, giơ bản báo cáo ung thư giai đoạn cuối của mình lên trước mặt mọi người.
Đám đông khẽ xôn xao.
Ánh mắt anh ta chậm rãi quét qua từng người một.
Cuối cùng, ánh mắt anh ta dừng lại trên bụng một phụ nữ mang thai, giọng khàn khàn: “Trong nguồn nước và không khí như thế này, chị cho rằng mình có thể sinh ra một đứa trẻ khỏe mạnh sao?”
Người phụ nữ ôm lấy bụng, sắc mặt tái nhợt, vô thức lùi lại một bước.
Anh lại nhìn về phía người đàn ông trung niên vì muốn kiếm thêm chút tiền mà làm việc trong phân xưởng chế tạo độc hại nhất: “Anh vất vả kiếm tiền chẳng phải vì con cái được đi học, sau này có tiền đồ sao? Nhưng anh có từng nghĩ chưa, ở nơi thế này, xác suất để nó khỏe mạnh sống tới tuổi trưởng thành là bao nhiêu?”
“Các anh thật sự tin rằng chân của Tiểu Hoa là do số mệnh không tốt sao? Vậy vì sao mấy thị trấn lại có nhiều người mắc cùng một chứng bệnh như vậy?”
Giọng anh ta không cao, nhưng như một con dao róc xương hung hăng đâm thẳng vào thân thể mỗi người: “Sinh mệnh của tôi chỉ còn hơn một năm nữa, các anh không phản kháng, ngày mai, ngày kia, các anh, con cái và người nhà các anh đều sẽ trở thành tôi tiếp theo, Tiểu Hoa tiếp theo, tới lúc đó số tiền kiếm được có đủ chữa bệnh không?”
Lục Bất Ngu không chờ câu trả lời, anh xoay người, để lại họ phía sau. Nhưng chính anh ta cũng không dừng lại. Anh ta từ chối tất cả những cuộc phỏng vấn truyền thông ồ ạt kéo tới, cố ý khơi gợi bi thương, cầm lấy một chiếc máy ảnh cũ, bắt đầu ghi chép. Đây sẽ là bức thư tuyệt bút cuối cùng của anh ta.
Anh ta muốn dùng sinh mệnh hữu hạn của mình châm ngòi quả bom cuối cùng. Anh ta bắt đầu bước đi, dùng quãng thời gian còn lại không nhiều của mình để ghi lại. Chụp lại những người anh gặp, chụp lại những con đường anh đi qua, những con sông anh lội qua.
Một cảnh cận đặc tả bàn tay khớp xương vặn vẹo biến dạng, đang cố gắng nắm lấy một cây bút chì.
Một đoạn video hơn mười giây, mặt sông ban đêm, ánh lên thứ huỳnh quang yếu ớt, không tự nhiên.
Một bé gái mất đi đôi chân, lặng lẽ nhìn những người bạn nhỏ ở bãi đất trống phía xa chạy nhảy đùa nghịch…
Anh ta gom những hình ảnh nguyên sơ ấy, thậm chí có thể gọi là thô ráp, cùng với dáng vẻ ngày càng tiều tụy của mình, chỉnh lý thành một bộ phim tài liệu đơn giản.
Không có bất kỳ nhạc nền nào, chỉ có âm thanh môi trường nguyên thủy nhất.
Tiếng gió, tiếng nước, tiếng sột soạt của giấy bút khi viết.
Không có lời thuyết minh khơi gợi cảm xúc, không có sự tố cáo phẫn nộ.
Chỉ là trình bày.
Nhưng thứ khổ nạn và hiện tượng dị thường trần trụi, không thể chối cãi ấy, còn có sức mạnh hơn bất kỳ câu chữ hùng hồn nào.
Tâm nguyện cuối cùng của một người sắp chết.
Dư luận hoàn toàn bùng nổ.
Kẻ hoài nghi dao động, người im lặng phẫn nộ, kẻ đứng ngoài không thể ngồi yên.
Dân ý to lớn dấy lên như sóng cuộn núi lở, hội tụ thành tiếng gọi mạnh mẽ không thể phớt lờ. Nguồn lực ấy xuyên qua từng tầng ngăn trở, cuối cùng khiến tầng cao hơn phải chú ý.
Thông tin nơi đây không còn là một khối kín như thùng sắt.
–
Khi Lương Kinh Phồn lần nữa bước vào phòng sách của Lương Thừa Chu, anh đã vô cùng thản nhiên. Trước khi đi vào, anh lại nhìn tấm biển đen có bốn chữ vàng kia: đắc kỳ hoàn trung.
Anh nghĩ, mình đã chạm tới “then chốt của đạo”.
Lương Thừa Chu đứng sau chiếc bàn tử đàn rộng lớn, treo cổ tay vận bút, viết trên giấy tuyên.
[Không làm phúc trước, không làm họa đầu; cảm rồi mới ứng, bị ép rồi mới động, bất đắc dĩ rồi mới khởi.] (Chú thích 1)
Một thời gian không gặp, tóc bạc hai bên thái dương ông nhiều thêm, nếp nhăn nơi khóe mắt cũng sâu hơn, dấu vết già nua rõ rệt, nhưng tay cầm bút vẫn vững vàng hữu lực.
Nghe tiếng bước chân, ông không ngẩng đầu, giọng mang theo sự bình tĩnh mệt mỏi.
“Tầng trên có phương thức vận hành của tầng trên, tầng dưới có mô thức tuần hoàn của tầng dưới, vì sao mày nhất định phải phá vỡ tất cả?”
Ánh mắt Lương Kinh Phồn lướt qua những chữ dưới bút ông: “Bởi vì điều đó quá bất công với những người dân bình thường, sự cân bằng này được xây dựng trên khổ nạn và máu lệ của từng cá thể.”
“Công bằng?” Lương Thừa Chu viết xong nét cuối, đặt bút xuống, ngẩng mắt nhìn anh.
Trong đôi mắt từng trải sóng gió ấy là sự lạnh lùng nhìn thấu tất cả: “Trên đời này có rất nhiều quy tắc chỉ để duy trì hệ thống xã hội vận hành tốt hơn, chứ không phải vì cái gọi là công bằng.”
“Họ có quyền biết sự thật!” Giọng Lương Kinh Phồn nặng hơn một chút.
“Sự thật là nguy hiểm, che đậy sự thật là để duy trì ổn định, quần chúng ngu muội và cảm tính. Họ thường thiếu năng lực xử lý sự thật phức tạp, chỉ bị kích động và lợi dụng, cuối cùng gây ra hỗn loạn lớn hơn.”
“Vậy nên phải dùng dối trá để nuôi họ sao? Nhưng vết thương che lại không có nghĩa là không tồn tại, chỉ sẽ thối rữa sâu hơn. Chỉ khi phơi ra dưới không khí và ánh mặt trời, mới có thể mau chóng lành lại.”
“Mày quá lý tưởng.”
Phải, có những con đường bước đi vốn định sẵn sẽ rất đau đớn. Nhưng có thể đau đớn, không thể tê liệt. Lương Thừa Chu nhìn anh rất lâu, một cảm giác bất lực sâu sắc dâng lên trong lòng. Cuối cùng, ông không nói gì nữa, chỉ phất tay, ra hiệu anh rời đi.
–
Phía trên cử xuống tổ điều tra chuyên án. Ngày biết tổ điều tra chuyên án được thành lập, Lương Kinh Phồn khép cuốn “Kim Cương Kinh” trong tay lại.
Anh bước tới bên cửa sổ, lặng lẽ nhìn đường chân trời đỏ rực mây cháy. Trong mắt anh không có vui mừng, chỉ có một loại bình tĩnh sâu hơn. Anh biết, đây vẫn chưa phải thắng lợi.
Tổ điều tra cũng đối mặt đủ loại trở lực, tính phức tạp về kỹ thuật, khó khăn trong truy cứu pháp lý cùng quan hệ nhân quả khi nạn nhân thu thập chứng cứ.
Trong thời gian ấy, thân thể Lục Bất Ngu ngày càng sa sút, về sau gần như chỉ có thể ngồi xe lăn ra tòa. Nhưng sống lưng anh tựa như một thanh thép đen được tôi luyện lặp đi lặp lại, chống đỡ tinh thần của anh.
Đội luật sư phía đối phương đội hình xa hoa, dùng đủ loại góc độ hiểm hóc để phá giải cáo buộc. Huống hồ sau lưng họ vốn có chính quyền địa phương chống lưng. Hết lần này tới lần khác mở phiên tòa, rồi lại tạm hoãn, hy vọng và thất vọng luân phiên thay nhau.
Vụ án một lần nữa rơi vào bế tắc.
Sau khi ra khỏi tòa, Lục Bất Ngu nhìn mùa lại một lần thay đổi, thở dài hỏi: “Trước khi tôi chết, có thể nhìn thấy kết cục không?”
Bạch Thính Nghê nói: “Sẽ, nhất định sẽ.”
Bước ngoặt đến từ chính khoa học. Sau quá trình lấy chứng cứ cực kỳ gian nan, họ cuối cùng đợi được đòn trí mạng. Từ cơ quan kiểm định bên thứ ba độc lập, rốt cuộc đã đưa ra bản báo cáo khoa học then chốt nhất, phối hợp với tất cả trước đó.
Cuối cùng, dưới chứng cứ không thể chối cãi, báo cáo kiểm định khoa học tuyệt đối quyền uy cùng áp lực dân ý mạnh mẽ, sau quá trình tố tụng dài dằng dặc, nhà máy NC thua kiện, tiện thể kéo theo chính quyền địa phương vì bảo vệ kinh tế địa phương mà mở đèn xanh cho doanh nghiệp gây ô nhiễm, làm giả số liệu, đè nén tố giác, không cho phép lên tiếng, quan chức địa phương bị lập án điều tra.
Dư chấn cơn bão cũng không thể tránh khỏi quét tới tập đoàn Lương thị.
Nhiều năm qua Lương thị lợi dụng sức ảnh hưởng truyền thông để tuyên truyền cho họ, khống chế dư luận, còn bị nghi ngờ độc quyền ngành thông tin, cũng bắt đầu bị điều tra.
Đối diện sóng to gió lớn ngập trời, Lương Thừa Chu bộc lộ sự lạnh lùng và quyết đoán của ông. Có lẽ, ông đã sớm dự liệu được kết cục này, và vì thế đã chuẩn bị chu toàn.
Ông quyết đoán ngay lập tức, gần như không hề do dự, trực tiếp khởi động kế hoạch “chặt đuôi cầu sinh”.
Bộ phận quan hệ công chúng của Lương thị nhanh chóng phát thông cáo, với tư thái khiêm nhường sâu sắc tự kiểm điểm sai lầm của mình, nói rằng đã không giữ được năng lực phán đoán chuyên nghiệp, tồn tại hành vi thiếu sót trong giám sát, đồng thời khéo léo đặt mình vào vị thế bị che mắt, lại bày tỏ tự nguyện nộp khoản tiền phạt khổng lồ, phối hợp chỉnh đốn về sau.
Cùng lúc, khởi động hàng loạt dự án trách nhiệm xã hội rầm rộ và quyên góp bảo vệ môi trường, thành lập quỹ, ý đồ tái tạo hình tượng. Về phương diện độc quyền thông tin, mức xử phạt rất nặng, tiền phạt kếch xù cùng việc tách bỏ mảng kinh doanh gần như khiến ngành này của Lương thị điêu tàn.
Nhưng Lương thị dù sao cũng rễ sâu cây lớn, còn rất nhiều ngành khác, truyền thông tuy quan trọng, nhưng không phải toàn bộ mạch sống, vì thế sau khi chặt tay cầu sinh, phần thân chính vẫn còn.
Đó là một sự trao đổi, một trạng thái cân bằng mới mà các thế lực đạt được sau cơn bão.
Một cá voi ngã xuống, vạn vật sinh sôi.
Sự suy thoái của nhà họ Lương khiến giới truyền thông nghênh đón thời đại trăm hoa đua nở. Tư bản vẫn còn, khống chế vẫn còn, nhưng thời đại một nhà độc đại, một tay che trời, đã bắt đầu lung lay.
Nền tảng mới, mô thức mới, phát triển mới, bén rễ nảy mầm trong khe nứt của trật tự cũ.
Còn nền tảng của Lục Bất Ngu mà trước đó Lương Kinh Phồn âm thầm nâng đỡ, nhờ danh vọng to lớn tích lũy từ sự kiện ô nhiễm môi trường lần này, nhanh chóng trỗi dậy, trở thành nền tảng có sức ảnh hưởng lớn nhất mới.
Lương Kinh Phồn đứng trên đỉnh tòa nhà công ty mới.
Anh nhìn màn hình lớn cuộn những điểm nóng mới nhất, thuật toán đề xuất nội dung cá nhân hóa, nhà đầu tư trong phòng họp thảo luận cục diện sinh thái rộng lớn hơn.
Một biên tập viên trẻ từ phòng họp bước ra, tay cầm máy tính bảng, trên mặt mang theo chút do dự: “Tổng giám đốc Lương, có một việc cần anh quyết định.”
“Anh nói đi.”
Biên tập viên đại khái thuật lại sự việc với anh: “Vừa rồi đội nội dung và đội thuật toán vì chuyện này mà xảy ra tranh chấp, sự việc ảnh hưởng rất lớn, về việc có nên đẩy rộng rãi quy mô lớn, hay chỉ làm đẩy có tính nhắm mục tiêu, cần anh quyết định.”
Lương Kinh Phồn khựng lại, cánh quạt nơi cửa gió điều hòa vừa vặn thổi tới sau gáy anh. Hơi lạnh men theo sống lưng lan dần xuống dưới.
Tác giả có lời muốn nói:
Sự kiện này ngay từ đầu đã không định viết chi tiết, dù sao cũng không phải văn học ký thực, viết dài cảm giác không có gì hay, nên chỉ đại khái cho một lời giải thích! Tối mai 12 giờ cập nhật!
Chú thích 1: Trích từ “Trang Tử – Khắc Ý”.