Chương 3-1: Chỉ có một con đường
*
Sau khi Lâm Thị và Sáng tạo Hoa Nam tái cơ cấu tài nguyên, các nhân sự không thuộc mảng cốt lõi cùng tài sản dư thừa đều được đóng gói bán gọn gàng. Hai tháng sau, Bộ Tài chính cùng các bộ ngành liên quan phát thông báo, chỉ rõ chính sách đưa thiết bị điện gia dụng về nông thôn trên toàn quốc sẽ hết hạn vào tháng 1 năm 2013.
Hà Thực gửi cho Quan Vi một tin nhắn: Tân Sinh cược đúng rồi.
Cô đặt điện thoại xuống, nhìn bản thân trong gương rồi tiếp tục dặm lại lớp trang điểm.
Còn hai mươi phút nữa là diễn đàn chính thức bắt đầu.
Diễn đàn lần này do một tay cô đứng ra lo liệu, ấn định tổ chức tại khách sạn Pullman gần sân bay Bạch Vân Quảng Châu để tiện cho các doanh nghiệp và giới truyền thông từ nơi khác đến. Thế nhưng các doanh nghiệp tìm tới lại chẳng bao nhiêu, không có lấy một cái tên tầm cỡ, mà truyền thông thì lại càng thưa thớt hơn.
Trong phòng họp chỉ vỏn vẹn chừng hai mươi mấy người, đa phần là các công ty điện gia dụng quy mô nhỏ bị những hãng lớn dùng cuộc chiến bằng sáng chế và chiến tranh giá cả dồn vào chân tường, đành tìm đến đây co cụm lại dựa dẫm lẫn nhau. Giới truyền thông chỉ lèo tèo bốn năm đơn vị, toàn là báo đài địa phương Quảng Châu cử thực tập sinh tới điểm danh, nhận quà rồi đăng bài theo thông cáo báo chí.
Mà cũng phải, nào có ai chịu đứng ra đắc tội với gã khổng lồ như Tinh Hà.
“Hôm nay không bàn tới Tân Sinh, cũng chẳng bàn tới Tinh Hà.” Hà Thực vừa mở lời đã đi thẳng vào vấn đề, “Chúng ta chỉ nói về một chuyện duy nhất, liệu cái ngành này có còn chừa đường sống cho kẻ đến sau hay không.”
Giọng cô không lớn, nhưng từng từ từng chữ đều rành rọt.
Chờ vị kỹ sư được mời đến trình bày xong về rào cản bằng sáng chế, Hà Thực mới hướng ánh mắt về phía mọi người: “Các vị ngồi đây ngày trước bước ra khởi nghiệp, trong lòng hẳn ai cũng ôm ấp giấc mơ lập nghiệp bằng công nghệ, cạnh tranh sòng phẳng. Chúng ta từng ngỡ chỉ cần sản phẩm đủ tốt thì nhất định sẽ chiếm được thị trường. Nhưng chẳng biết từ lúc nào, luật chơi đã thay đổi. Chúng ta vắt óc dốc lòng trau chuốt sản phẩm, để rồi phát hiện người ta vốn dĩ chẳng thèm so kè chất lượng với mình. Cái người ta đem ra đọ là giá cả, là bằng sáng chế, là nguồn vốn dư sức dìm chết mình chỉ bằng một tờ đơn kiện.”
Quanh chiếc bàn tròn dài, có người thở dài, có người cười chua chát.
Giám đốc một nhà máy tháo kính ra, lấy vạt áo lau lau: “Chúng tôi học hỏi thì nhanh, nhưng bảo tự dưng sáng tạo ra cái mới từ hư không thì khó lắm. Các hãng lớn dùng bằng sáng chế bọc lót vây hãm chúng tôi, là vì chúng tôi đâu có tạo ra uy hiếp gì cho họ.”
“Lẽ nào chúng ta đành chịu kiếp này sao?” Một ông chủ sản xuất tủ lạnh bất bình.
“Không phải đáng bị vậy, mà bởi chúng ta vốn nằm ở hạ nguồn của chuỗi cung ứng.” Vị giám đốc đeo kính lại: “Muốn xoay chuyển thì phải chi tiền đầu tư nghiên cứu phát triển. Khổ nỗi tiền chúng ta kiếm ra, không nướng vào các vụ kiện tụng bằng sáng chế thì cũng cúng cho cuộc chiến dìm giá. Tiền đâu ra nữa? Tìm các quỹ đầu tư xin vốn ư? Họ toàn nhắm vào mạng Internet, năng lượng mới, dược phẩm sinh học. Cái ngành sản xuất điện gia dụng truyền thống của chúng ta, trong mắt họ chẳng khác nào ngành công nghiệp hoàng hôn.”
Các ông chủ càng nói càng xôm tụ, nhưng đám thực tập sinh báo chí lại chẳng chút mặn mà, chỉ biết ngả ngốn bên ghế truyền thông cúi đầu dán mắt vào điện thoại.
Hai năm qua, điện thoại thông minh bắt đầu phổ biến. Ứng dụng tuy chưa nhiều, nhưng người ta chỉ cần chơi trò chém trái cây thôi cũng đủ mê mẩn, hoặc mải mê chạy không biết mệt trên con đường Temple Run. Thảo nào dòng tiền nóng cứ cuồn cuộn đổ vào tất cả những dự án có dính dáng đến Internet di động.
Hội nghị trôi qua được một nửa thì cánh cửa lớn đẩy ra, một người đàn ông trẻ tuổi bước vào, theo sau là trợ lý.
Hà Thực đang phát biểu: “Cho nên vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta chưa đủ nỗ lực…” thì khựng lại một chút.
Người bước vào là Diệp Lệnh Xước.
Cô phản ứng nhanh nhạy, lập tức thu hồi ánh mắt, tiếp tục hướng về phía mọi người: “…mà là ở chỗ bản thân quy tắc của trò chơi này ngay từ đầu vốn không được thiết kế dành cho chúng ta.” Tựa như chẳng hề nhìn thấy người vừa đến.
Diệp Lệnh Xước mặc chiếc áo len dê màu xám đậm, thong dong thong thả như thể vô tình đi ngang qua ghé vào dừng chân. Trợ lý kéo ghế giúp, anh liền ngồi xuống góc ngoài cùng ở hàng ghế sau.
Giới truyền thông bỗng dưng xốc lại tinh thần.
Có người xì xầm bàn tán, có người lôi máy ảnh ra.
Họ Diệp là danh gia vọng tộc ở Hồng Kông. Nhờ mối duyên nợ giữa gia tộc với Thượng Hải, từ thập niên chín mươi của thế kỷ trước họ đã dấn thân vào mảng phát triển bất động sản ở đại lục, đường chân trời của không ít thành phố lớn đều mang dấu ấn của nhà họ Diệp. Mấy năm trước Diệp Lệnh Xước còn thường xuyên xuất hiện ở Thượng Hải, tham gia đủ loại hoạt động xã giao, luồn lách qua các quán bar, sân gôn và tiệc từ thiện, thời điểm đó trên mạng xã hội đại lục cũng được xem là một nhân vật có tiếng tăm.
Hà Thực tiếp tục bài phát biểu của mình. Diệp Lệnh Xước lướt mắt nhìn cô một cái.
Cô mặc chiếc áo dệt kim màu xanh đậu nhạt với đường dệt tỉ mỉ, cổ chữ V tôn lên chiếc cổ thon dài. Chiếc quần ống rộng màu xanh ô liu xắn nhẹ gấu quần, dưới chân là đôi giày Oxford màu đen đi cùng tất tối màu, tóc búi gọn đơn giản sau đầu.
Anh đang ngắm nhìn Hà Thực, Hà Thực cũng đang nhìn anh. Cô ngẩng mặt lên, giọng không lớn nhưng đủ để cả phòng họp nghe rành rọt: “Tôi thấy anh Diệp Lệnh Xước cũng đã ghé qua diễn đàn. Trong tay anh Diệp cũng có dự án đầu tư, không biết anh nhìn nhận hiện tượng này ra sao? Các hãng lớn dùng chiến tranh bằng sáng chế và dìm giá để chèn ép doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây liệu có tính là hành vi độc quyền không?”
Tất cả mọi ánh mắt đều quay ngoắt về phía anh.
Ống kính máy ảnh của giới truyền thông nháy tách tách liên hồi. Diệp Lệnh Xước thong thả ngước mắt, ánh nhìn lướt qua khuôn mặt Hà Thực tầm nửa giây rồi mới chậm rãi chuyển sang phía các chủ doanh nghiệp cùng phóng viên.
“Độc quyền?” Giọng anh thản nhiên, “Có lẽ tính, mà cũng có lẽ không. Pháp luật định nghĩa thế nào tôi không rõ.” Anh ngập ngừng một nhịp, “Tôi chỉ biết rằng, nếu không có năng lực cạnh tranh cốt lõi, thì ở bất kỳ ngành nghề nào bạn cũng rất dễ bị ăn hiếp.”
Ánh mắt anh lướt qua từng người vừa phát biểu, từ ông chủ sản xuất tủ lạnh, ông chủ lò vi sóng đến vị giám đốc nhà máy. “Dù là chiến tranh bằng sáng chế hay dìm giá đi nữa… thì vấn đề thực sự nằm ở chỗ: sản phẩm của các vị có điểm gì mà người khác không thể thay thế được hay không?”
Toàn mấy câu đạo lý suông vô thưởng vô phạt.
Hà Thực thầm nghĩ, đây chẳng phải đáp án cô mong chờ. Cô muốn sự đồng cảm từ truyền thông và công chúng, hoặc chí ít là một lời lên án dành cho sự cạnh tranh bất bình đẳng của các hãng lớn. Thế nhưng Diệp Lệnh Xước lại né sạch mọi phán xét đạo đức, chỉ thẳng vào bản chất vấn đề.
“Vậy ý của anh là…” Một nhà báo nhân cơ hội đặt câu hỏi, “Các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tự phản tỉnh bản thân chứ không thể đổ lỗi cho các tập đoàn lớn?”
Diệp Lệnh Xước dựa lại vào lưng ghế, tư thế thoải mái. “Câu hỏi này các người nên đi hỏi thị trường, chứ không nên hỏi tôi.”
Giọng điệu của anh không nóng không lạnh, bộc lộ rõ sự từ chối. Từ chối hùa theo dư luận, từ chối bị mượn danh nhằm tạo áp lực lên các tập đoàn lớn, và từ chối bị bắt nạt đạo đức để khoác lên mình vai diễn của một “kẻ phán xét”.
Từ chối diễn tròn vai trong vở kịch mà Hà Thực tự tay sắp đặt cho anh.
Diễn đàn vẫn tiếp diễn, Diệp Lệnh Xước ngồi nghe một lúc rồi đứng dậy bước ra ngoài. Tuy vậy Hà Thực thầm nghĩ, nhờ có sự xuất hiện vừa rồi của anh, các trang báo truyền thông hẳn sẽ giật tít bắt mắt hơn. Chỉ là không biết liệu Diệp Lệnh Xước có cảm thấy mình vừa bị người ta gài hàng một cú hay không.
–
Nhà họ Diệp thuộc tầng lớp giàu có lâu đời, nhưng Diệp Lệnh Xước lại mê mẩn chuyện kiếm tiền nhanh từ các làn sóng xu hướng mới. Chọn lấy một công ty thuộc hàng khá trong ngành đang hot, nhanh chóng xuống tiền góp vốn để nhảy vào sòng, rồi nằm chờ gió lên. Nước dâng thì thuyền lên, đúng lúc là nhảy khỏi thuyền, rút tiền mặt thoái lui.
Thời đại 4G gõ cửa, mở ra kỷ nguyên Internet di động, người dùng chuyển dịch từ máy tính cá nhân sang thiết bị di động. Thanh toán trực tuyến, đặt đồ ăn qua ứng dụng, gọi xe công nghệ lần lượt manh nha. Mùa xuân gõ cửa, dòng nước sông dần ấm lên. Những thương nhân như Diệp Lệnh Xước nhận ra tầm ảnh hưởng sâu rộng của các trào lưu mới nổi này đối với xã hội sớm hơn hẳn người thường. Anh lưu lại đại lục một thời gian để khảo sát vài dự án, thậm chí còn chú ý tới một tiệm trà sữa kem béo tên “Ngự Trà” ở Giang Môn có tiềm năng khá lớn.
Dù là mảng nào thì xem ra cũng hấp dẫn hơn ngành sản xuất truyền thống gấp nhiều lần. Giới bên ngoài râm ran đoán già đoán non, cho rằng Diệp Lệnh Xước vung tiền vào Tân Sinh chẳng qua là để lấy lòng người đẹp, không khác gì mấy ông chủ lớn bỏ tiền lăng xê cho nữ minh tinh.
Sáng hôm ấy, Diệp Lệnh Xước dùng điểm tâm tại nhà hàng của khách sạn ở Quảng Châu, ánh nắng chiếu qua ô cửa kính kịch trần khiến chỗ ngồi của anh bừng sáng. Bên tay đặt một tách cà phê cùng phần bánh mì kẹp. Anh chẳng ăn bao nhiêu, chỉ chú tâm xem tin tức trên điện thoại.
Chỉ là một diễn đàn nhỏ, nhưng tiêu đề báo chí vẫn cứ giật gân làm như chuyện lớn như mọi khi.
“Bế tắc của ngành sản xuất: Sự độc quyền của các tập đoàn lớn hay năng lực yếu kém của doanh nghiệp vừa và nhỏ? Diễn đàn khơi gợi suy ngẫm trong giới.”
Hà Thực bước vào, ngồi xuống đối diện anh. Ánh mắt Diệp Lệnh Xước vẫn không rời khỏi màn hình điện thoại, bỏ mặc cô ngồi trơ ra đó. Hồi lâu sau anh mới chậm rãi đặt máy xuống, cười như không cười: “Chúc mừng em. Diễn đàn phản hồi tốt đấy.”
“Tôi đặc biệt đến đây để xin lỗi anh Diệp.”
Đối phương cố tình giả vờ không biết: “Ơ? Sao em lại phải xin lỗi?”
“Tôi đã lợi dụng anh.” Giọng Hà Thực bộc bạch thẳng thắn, “Dĩ nhiên anh cũng thừa biết tôi đang lợi dụng anh, nên anh mới công khai làm tôi mất mặt ngay trước đám đông.”
Diệp Lệnh Xước nhếch môi cười nhẹ một cái, nhưng trong mắt lại chẳng có lấy nửa phần ý cười. “Hà Thực, em nên biết rằng, tôi ghét nhất là bị người khác đe dọa và lợi dụng.”
“Tôi hiểu. Cho nên tôi mới đặc biệt đến đây xin lỗi.” Hà Thực nói, “Cũng mong anh Diệp có thể thông cảm cho tôi. Nguồn lực có hạn, tôi đành phải dùng cách hiệu quả nhất để đạt được mục đích.”
“Em xem tôi là nguồn lực của em sao?”
Hà Thực khẩu thị tâm phi: “Tôi đâu dám. Nhưng tôi nghĩ hiện tại chúng ta đang ngồi chung một mạn thuyền, xem như cũng đồng kề vai sát cánh qua cơn giông bão.” Cô nói ngoài miệng như thế, nhưng trong lòng lại rủa thầm: Ai mà thèm kề vai sát cánh với loại chim kền kền như anh.
“Hà Thực.” Diệp Lệnh Xước hỏi, “Em mời tôi đến diễn đàn đó, để tôi ngồi ở đấy cho truyền thông chụp ảnh, khiến mọi người tưởng rằng nhà họ Diệp đang chống lưng sau lưng em. Em nghĩ làm vậy là có thể xoay chuyển cục diện sao?”
Hà Thực không phủ nhận. “Ít nhất cũng mượn được oai hùm để tạo thế.”
“Tạo thế.” Diệp Lệnh Xước uốn lưỡi thong thả nhắc lại từ này, “Các người ai cũng thích cái từ này. Tạo thế, tạo dư luận, tạo hình ảnh.” Anh cắt một góc nhỏ chiếc bánh mì kẹp, động tác thong thả, “Em có biết vì sao tôi lại chấp nhận rót vốn vào Tân Sinh không?”
“Các anh thích kiếm tiền nhanh, nhưng tiền nhanh thì rủi ro cao.” Hà Thực nói, “Ngành sản xuất truyền thống thu tiền về chậm, nhưng lúc nào cũng là nhu cầu thiết yếu. Có phải vì lý do này không?”
“Thứ nhất, lúc đó em đang rất cần tiền. Tôi đưa ra điều kiện gì em cũng sẽ gật đầu.” Anh mỉm cười khẽ, “Thứ hai, em không đi đường tắt. So với những kẻ khác, điểm này mới thực sự đáng giá.”
“Tôi không hiểu.”
Diệp Lệnh Xước lại cười: “Em mà muốn đi đường tắt thì việc gì phải rời xa Tống Lập Nghiêu? Rồi việc gì phải từ chức rời khỏi bên cạnh tôi?”
Mọi người ai cũng bảo cô là ma nữ, bảo cô hám tiền, cô lại chưa từng nghĩ đến chuyện trong mắt Diệp Lệnh Xước mình lại sở hữu khí tiết cứng cỏi đến nhường này. Chính cô cũng thấy nực cười.
“Tôi đang xem xét các dự án Internet di động.” Diệp Lệnh Xước tiếp tục, “Mấy kẻ khởi nghiệp đó hết hơn một nửa chỉ nhăm nhe vẽ chuyện, gọi vốn, tạo thế. Hiếm ai nghĩ tới chuyện làm sao để trau chuốt sản phẩm đến mức hoàn hảo.” Lưỡi dao của anh dừng lại, “Nhưng những người làm ngành sản xuất như các em lại có thế mạnh. Sản phẩm chình ình ra đó, tốt xấu thế nào người tiêu dùng xài qua là biết ngay, chẳng thể nào gian dối được.”
“Nhưng Tinh Hà cứ liên tục chơi bài dìm giá.” Cô hy vọng có thể tranh thủ thêm chút hỗ trợ từ phía Diệp Lệnh Xước.
“Tiếp tục làm tốt sản phẩm đi. Làm đến mức đối thủ cạnh tranh không thể làm nổi. Mặc kệ họ hạ giá cỡ nào, người tiêu dùng vẫn cứ chọn em. Đó mới chính là hào bảo vệ thực sự. Nếu không thì chưa đầy ba năm nữa, em với Quan Vi lại phải lên sân thượng nhảy lầu thôi.” Ngoài miệng thốt ra những lời tàn nhẫn như vậy, nhưng trên mặt Diệp Lệnh Xước cuối cùng cũng hiện lên chút ý cười.
Hà Thực ngoài mặt mỉm cười, nhưng trong lòng đã dùng tiếng Phổ Thông, tiếng Quảng Đông, tiếng Triều Châu, tiếng Anh, tiếng Nhật cùng tiếng Hàn chửi rủa anh ta rát mặt hàng trăm bận. Chửi thì chửi vậy thôi chứ tên này nói chẳng sai tí nào. Việc họ có thể làm bây giờ cũng chỉ còn duy nhất một con đường: làm tốt sản phẩm mà thôi.