Chương 29: Người phụ nữ thiêng liêng tựa chữ Hán

*

Trong lúc Giang Kỳ Nguyên đang vội vã đáp chuyến tàu sớm nhất ở Việt Nam để quay về, bên này A Ngọc đã sớm dò hỏi rõ ràng, chính là do Quảng Xương Hàng giở trò sau lưng. Anh Tư có chút quan hệ với nhà đó. A Ngọc vốn ăn ở được lòng người, từng giúp đỡ không ít chị em, chị Dương bèn lén lút nói cho cô biết rằng Quảng Xương Hàng hứa trả tiền công gấp đôi để bảo họ đừng tới Vạn Sinh Nguyên làm nữa. “Tôi cũng biết làm vậy là có lỗi với ông chủ Giang, nhưng chồng tôi đang cần tiền mua thuốc.” Vừa nói, chị ta lại rơm rớm nước mắt.

A Ngọc hỏi chị Dương: “Họ hứa tháng nào cũng trả tiền công gấp đôi sao?”

Chị Dương ngẫm nghĩ một lát: “Tháng này họ trả rồi. Chắc sau này tháng nào cũng trả thôi.”

A Ngọc lại hỏi: “Mọi người đã ký khế ước chưa?”

Chị Dương ngơ ngác hỏi: “Khế ước gì cơ?”

A Ngọc thầm nghĩ, quy mô của Quảng Xương Hàng chẳng bằng Vạn Sinh Nguyên, sản lượng, lượng tiêu thụ lẫn chất lượng tơ đều không sánh nổi, làm sao có thể gồng gánh nổi việc tháng nào cũng chi ra ngần ấy tiền; đủ thấy bọn họ căn bản không hề có ý định thuê đám nữ công nhân này lâu dài, chỉ cốt để đả kích đối thủ, dùng xong liền vứt bỏ. Cô hỏi kỹ lại chị Dương xem số tiền công gấp đôi ấy đã phát tận tay cho mọi người hết chưa, chị Dương lắc đầu: “Chưa, chúng tôi mới nhận được một nửa thôi. Tất cả đều nằm ở chỗ A Trân cả.”

A Ngọc càng hiểu rõ ngọn ngành thêm mấy phần. Cô lục tìm trong người lấy ra một ít tiền, đưa cho chị Dương để chị mua thuốc chữa bệnh cho chồng. Chị Dương nước mắt lưng tròng, cảm ơn rối rít, còn định giữ A Ngọc ở lại dùng bữa, nhưng A Ngọc khéo léo từ chối: cô còn phải chạy sang những nhà khác nữa.

Suốt cả buổi sáng hôm ấy, cô chạy đôn chạy đáo qua mười mấy gia đình, thuyết phục từng người một. Thời tiết ẩm ướt oi bức, cô đi đến mức quần áo ướt đẫm dính chặt vào lưng, hai chân rã rời tê dại. Quần áo của tự sơ nữ lại kín cổng cao tường không hở da thịt, càng khiến cô thấy ngột ngạt khó chịu. Đi tới tận buổi chiều, cô đã cảm thấy không chịu nổi nữa, bèn ngồi xổm xuống bên bờ sông vốc nước rửa mặt, hóng gió một lát mới thấy dễ chịu hơn đôi chút.

Mở mắt ra nhìn, cô thấy mặt nước sông phản chiếu gương mặt của Minh Châu. Cô cứ ngỡ mình hoa mắt, nhìn kỹ lại lần nữa thì thấy Minh Châu đang giận dữ hầm hầm; cô ngoái đầu lại nhìn, quả nhiên Minh Châu đang khoanh tay đứng ngay bên cạnh nhìn mình.

“Trời nắng nóng thế này mà chị chạy hết nhà này tới nhà khác, ngay cả mạng cũng không cần nữa sao? Định đem cái mạng này dâng không cho ông chủ Giang luôn à?”

A Ngọc định đứng dậy nhưng hai chân đứng không vững, Minh Châu vội vàng đưa tay đỡ lấy chị, vừa mắng vừa nói: “Bắt giặc phải bắt vua trước. Chuyện này chắc chắn là do A Trân đứng đầu giở trò, chị không đi tìm cô ta trước thì có chạy đến chết cũng vô ích.”

A Ngọc nghiêm túc đáp lời: “Tôi tính thế này: ngày thường A Trân vốn bất hòa với cô, cô ta cũng coi tôi là người cùng phe với cô, nếu tôi đường đột tới tìm thì chắc chắn cô ta sẽ chẳng thèm đoái hoài. Nhưng nếu tôi đã thuyết phục được những chị em nữ công vốn thân thiết với mình từ trước, trong tay tôi sẽ có con bài để mặc cả.”

Minh Châu lấy làm kinh ngạc. A Ngọc đã giấu cô trưởng thành từ lúc nào, biến thành một phiên bản ông chủ Giang khác làm việc kín kẽ chu toàn đến thế? Cô nhìn mái tóc có phần rối bời vì chạy ngược chạy xuôi của A Ngọc: “Được, vậy tôi đi cùng chị.” Đoạn lại cứng giọng nói thêm: “Dĩ nhiên không phải vì ông chủ Giang. Tôi chỉ không muốn chị phải vất vả thôi.”

Hai người chia nhau hành động. A Ngọc tiếp tục đi làm thuyết khách, nhưng lần này đã đổi hướng, chỉ nhắm vào mấy người vừa có tiếng nói trong nhóm nữ công, lại vừa có điểm yếu. Xử lý ổn thỏa được mấy người này thì coi như giải quyết xong tất cả. Còn về phần Minh Châu, cô đi dò la gốc gác của Quảng Xương Hàng. Cô chỉ ra ngồi ở vựa kén với bến đò một lát, mời người ta uống trà tán gẫu, chẳng mấy chốc đã nắm rõ tường tận ngọn ngành. Nghe đâu xưởng này mới mở, máy móc toàn là đồ cũ mua lại, kẻ đứng sau bỏ vốn là một đại địa chủ ngay tại Nam Hải, ngay cả kén thu mua về cũng toàn là hàng thứ phẩm.

Nhưng chỉ dựa vào bấy nhiêu đó thì vẫn chưa thể thuyết phục được tất cả nữ công nhân. Họ chỉ quan tâm đến những chuyện liên quan trực tiếp tới lợi ích sát sườn của mình, tốt nhất là phải tìm hiểu cho rõ ràng cái gọi là tiền công gấp đôi kia thực hư ra sao. Chỉ là, Minh Châu không thể tự mình đi hỏi. Cô quá dễ bị phát hiện là người của Vạn Sinh Nguyên.

Cô ngồi trong quán trà nhỏ gần bến đò, mải miết suy nghĩ, bỗng nhiên sực nhớ tới con người tên A Đắc.

Gã là gương mặt xa lạ, nhờ gã giúp đỡ thì còn gì bằng.

Cô đứng dậy đi thẳng về phía bến đò. Quảng Đông trời vừa ẩm vừa nóng, nắng gắt như thiêu như đốt, rọi xuống mặt sông sáng lóa một màu trắng xóa; cô đưa tay lên che nắng, nheo mắt nhìn những con thuyền, nhìn đám người qua lại, nhưng tuyệt nhiên chẳng thấy bóng dáng kẻ mình đang tìm.

Hôm nay cô mặc một chiếc áo màu xanh phấn nhạt, bên ngoài chỉ khoác một lớp áo sa mỏng manh, thoáng khí và mát mẻ. Mái tóc được búi gọn gàng đơn giản, nhìn từ đằng xa trông hệt như tóc ngắn. Tất cả chỉ cốt cho mát mẻ, thế nhưng trong mắt đám đàn ông ở bến đò này, chẳng phải cô chính là một miếng thịt hồng tươi hay sao.

Đám đàn ông đều đồng loạt dừng tay.

Kẻ vác bao, người kiểm hàng, kẻ đang ngồi xổm và cơm, hết thảy từng người một đều ngoái mặt lại nhìn. Cứ như thể trên gương mặt, trên cánh tay cô có phết mật ngọt, khiến những ánh mắt ấy dán chặt lấy không rời. Cô không sợ bị người ta nhìn ngó, hễ cô nổi cơn dữ dằn lên thì trong xưởng tơ chẳng có ai là không khiếp sợ cô. Nhưng nơi này không phải xưởng tơ, mà là thế giới của sức vóc cơ bắp. Cô biết chữ, cô hung dữ, cô mang họ Nguyễn, thế nhưng tất cả những thứ đó ở chốn này đều chẳng có chút tác dụng nào.

Lập tức có kẻ sấn tới: “Cô em xinh đẹp, tìm ai thế hả?”

Cô đưa tay che miệng và mũi, chỉ để lộ ra đôi mắt sắc lẹm tinh anh: “Tôi tới tuyển người làm.”

“Hả?” Gã đàn ông kia ngoái đầu lại, lớn tiếng nói với đám đông phía sau: “Nghe thấy chưa? Cô em xinh đẹp này bảo muốn tuyển người làm kìa!” Cả đám cười ồ lên rộ cả một góc trời. Kẻ vỗ đùi đen đét, người huýt sáo inh ỏi. Minh Châu ghê tởm tới cùng cực, xoay người định bước đi.

Chỉ nghe đám đàn ông kia la ó quái gở: “Thân đàn bà con gái thì tuyển thợ thuyền gì chứ?”

“Tuyển đàn ông lên giường hả?”

Minh Châu dừng bước. Miệng lưỡi cô sắc bén nhường nào, sao có thể chịu thua đám người hạng này được.

Cô xoay người lại, khóe môi nhếch lên, kéo ra một nụ cười lạnh lẽo: “Tuyển chứ! Nhưng các người không lọt nổi vào mắt xanh của tôi đâu.” Cô đổi giọng ngay tắp lự, trên mặt hiện lên vẻ nghiêm nghị: “Làm việc tay chân ở xưởng tơ, công việc ổn định, mỗi tháng mười lăm đồng đại dương, bao cơm sáng và cơm trưa.”

Đám đàn ông bỗng dưng tắt hẳn tiếng cười. Con người vốn thực tế vô cùng, đứng trước một người phụ nữ có quyền có thế, kẻ nào dám buông lời trêu ghẹo? Thế nhưng cũng có kẻ bán tín bán nghi.

“Thật hay giả đấy?”

“Một người đàn bà mà làm chủ được sao?”

Minh Châu chẳng buồn đôi co với bọn họ: “Tôi không làm chủ được, nhưng người làm chủ cũng giống như tôi, đều là phụ nữ cả. Tùy các người muốn đi hay không thì tùy.” Cô buông lời đối phó qua loa với đám đông, ánh mắt vẫn đang tìm kiếm bóng dáng A Đắc. Chỉ ngặt nỗi đám đàn ông vây kín xung quanh trước mặt nên cô căn bản chẳng thể nhìn thấy gì.

“Tôi đi với cô!”

Giọng nói vang lên từ phía sau lưng cô. Đám đông đưa mắt nhìn theo hướng phát ra âm thanh, chỉ thấy A Đắc mặc bộ đồ ngắn vải thô, ống quần xắn gọn buộc chặt dính lấm tấm vài vệt bùn đất, sải bước đi tới. Trên mặt gã không có lấy một tia ý cười, bước tới đứng sững ngay bên cạnh cô. Thật kỳ lạ, gã vừa đứng vào chỗ đó thì chẳng còn ai dám cười cợt cô nữa.

A Đắc lặp lại: “Tôi đi với cô. Còn cần thêm người thế nào nữa?”

Minh Châu thầm nghĩ, A Ngọc quả thực từng nhờ cô tìm giúp vài người đàn ông rõ lai lịch gốc gác vào làm chân sai vặt. Cô nói: “Tôi còn cần thêm hai người nữa. Anh giúp tôi chọn lấy hai người thật thà đáng tin, không ăn nói bép xép. Nhưng chuyện này để bàn sau, hiện giờ tôi cần anh giúp một việc.”

Minh Châu dẫn A Đắc ra một góc vắng người bên bờ rạch, nói rõ cho gã nghe việc mình cần nhờ vả, vừa nói vừa tháo túi tiền bên hông xuống: “Anh cần bao nhiêu tiền…”

A Đắc ngắt lời cô: “Tôi không cần.”

Minh Châu lớn lên trong một gia đình như thế, từ nhỏ đã tin rằng không có lợi thì chẳng ai dậy sớm; nghe A Đắc nói vậy cũng có chút nghi ngờ sau này gã sẽ tống tiền mình, nhưng trước mắt chỉ đành nói: “Việc này tuy không khó, nhưng cũng tốn thời gian và sức lực của anh, tôi sẽ nói lại với ông chủ, sau này hẳn sẽ bù cho anh một hai ngày tiền công.”

“Thật sự không cần đâu.” A Đắc lắc đầu. Một con chó trung thành thì làm sao có thể đưa ra yêu cầu với chủ nhân của nó chứ? Gã cảm thấy thật không thể tin nổi, chỉ hỏi: “Cô cần tôi làm gì?”

Minh Châu kể lại đầu đuôi ngọn ngành cho gã nghe. Gã gật đầu, bảo tôi biết rồi.

Kẻ không gốc không rễ như lục bình trôi sông giống gã, chỗ nào có tiền công thì đi chỗ đó; lần này nghe tin Quảng Xương Hàng tuyển người làm số lượng lớn, lại còn trả công cao gấp đôi Vạn Sinh Nguyên, đương nhiên gã sẽ chủ động tìm tới tận cửa xin việc.

Mọi thứ đều hợp tình hợp lý. Quảng Xương Hàng không hề mảy may nghi ngờ.

Gã rất nhanh đã dò hỏi ra được, cái gọi là tiền công gấp đôi của Quảng Xương Hàng chẳng phải cho không biếu không. Phải làm đủ một định mức khối lượng công việc nhất định mới được chi trả, hơn nữa còn phải ký khế ước bán thân mười năm, nếu làm không nổi thì ngược lại còn phải bồi thường, bỏ đi một đền gấp mười.

Gã nói với Minh Châu: “Còn có người kể với tôi, tên quản sự bọn họ thuê về vô cùng hung dữ, hở chút là tát thẳng vào mặt người ta. Thậm chí từng tát đến mức khiến người ta điếc tai.” Hai người ngồi nói chuyện trong quán trà nhỏ ấy. Minh Châu trong lòng đã thấu tỏ mọi chuyện, bèn nói một tiếng được rồi tôi biết rồi, cảm ơn anh. Cô hỏi: “Anh đói chưa? Chúng ta gọi chút gì đó ăn nhé. Anh thích ăn gì?”

A Đắc lắc đầu. Gã chưa từng đặt chân tới những nơi thế này, cho dù chỉ là một quán trà xập xệ, tiếng người ồn ã, bàn ghế lại kê san sát chật chội.

Minh Châu nói: “Được, vậy tôi gọi đại vài món nhé.” Cô gọi há cảo, xíu mại, xôi gà lá sen và sữa hấp hai lớp. A Đắc chưa bao giờ được ăn những thứ này, chỉ lặng lẽ đưa mắt nhìn. Minh Châu gọi món xong, trả tiền rồi bảo A Đắc: “Tôi có việc phải đi trước, anh cứ từ từ mà ăn.”

Minh Châu đi rồi, A Đắc không có bất cứ cái cớ nào để giữ cô ở lại. Gã nhìn theo bóng dáng cô bước ra ngoài. Gã nhớ rõ cô là một người phụ nữ biết viết chữ; trong mắt gã, cô cũng hệt như một con chữ Hán vậy, từng nét ngang, phẩy, sổ, mác, không một chỗ nào là không thiêng liêng.